Toen ik mijn vorige brief schreef, lag er overal sneeuw. Heel de maand december waren de wegen ondergesneeuwd en drong de koude overal door. Nu is de koude vergeten en is het leven daar. Sta me toe een gedicht van Christan Bobin te citeren: « Ik bezit het geheim, ik draag het geheim op de toppen van mijn vingers als een kwetsbare vlinder tussen twee zachtjes toegeknepen vingers. Ik mag ze vooral niet toeknijpen, niet drukken, er niet te veel over zeggen. Het geheim is dat het hart van zij die sterven, barst van vreugde. » Na de ongemakken van de winter is er de lente. Ja, er is een explosie van vreugde voor zij die de overgang maken van dood naar leven. Maar voor zij die op aarde achterblijven en hun vrienden zien vertrekken, is er veel pijn.

We zitten op dit moment in de vasten, die zal leiden naar de dood van Jezus. Jezus en Zijn boodschap waren niet graag gezien. Hij is een weg van gemeenschap en vrede komen voorstellen aan een wereld die ondergedompeld was in rivaliteit en verdeeldheid, haat en oorlog.

Bij Zijn dood en Zijn verrijzenis is er een bescheiden pad naar vrede zichtbaar geworden, dat aan enkelen gegeven werd om aan te kondigen dat wij niet tot rivaliteit maar tot liefde geroepen zijn. Ja, God wil ons een nieuwe kracht schenken, een nieuwe Geest om Zijn liefde kenbaar te maken.

Onze tijd kent vele afschuwelijke drama's: in Haïti, Pakistan, Ivoorkust, Japan, Libië en nog op zovele plaatsen die niet in de media komen. En dan zijn er nog de zovele vertrapte zielen in onze eigen landen. Wij zijn kwetsbare wezens. Onze wereld is kwetsbaar. Tegelijkertijd zijn er op al die plaatsen waar zoveel leed is ook zovele tekens van liefde en moed. Aan de voet van Jezus' kruis stond Zijn moeder. Toen Hij, in de steek gelaten door al Zijn vrienden, de zwaarste vernederingen onderging, was er iemand dicht bij Hem. Ze zei Hem: « Ik hou van je, ik vertrouw je ». Ze steunde Hem door haar liefde. De Arkgemeenschap en Geloof en Licht zijn ontstaan op een moment in de geschiedenis waarop vele mensen met een handicap slachtoffer werden van abortus voor hun geboorte. Op dat ogenblik was het nodig dat God een plek schiep, waar niet alleen voor deze kwetsbare mensen gezorgd zou worden, maar waar hen getoond werd dat ze ook mensen waren, prachtige mensen die de ander veel te bieden hebben. En als we met hen in relatie treden, kunnen ze onze harten omvormen. Uit het grootste drama, hun dood, ontstonden plaatsen waar men hun waarde en hun schoonheid verkondigde. God waakt over een gekwetste mensheid.

Soms hoor ik mensen wel eens zeggen dat ik het op mijn 82-jarige leeftijd rustig aan mag doen omdat ik toch geen verantwoordelijkheid meer heb. In feite krijgt mijn leven nu nog meer diepte. Ik kan het essentiële beleven, dat niet 'leven voor' maar het 'leven met' de allerzwaksten is.

Toen ik in 1950 de marine verliet, had ik me bijna geëngageerd in een kleine gemeenschap die ’Friendship house’ heette, in het hart van de zwarte wijk van Harlem (New York). Thomas Merton had daarover gesproken in zijn autobiografie. Ik heb die gemeenschap bezocht toen mijn schip, een vliegdekschip, aanmeerde in New York op Paasdag 1950. Ik voelde ergens aan dat het leven als leerling van Jezus voor mij betekende dat ik zou samenleven met de uitgestotenen en armen. Om diezelfde reden was ik getroffen door ‘Catholic Worker’, dat gesticht werd door Dorothy Day. Die gemeenschappen in de Verenigde Staten geven onderdak en eten aan daklozen, in een broederlijke geest, de geest van het Evangelie. Om nog dezelfde reden was ik erg geraakt en geïnspireerd door het leven van Charles de Foucauld en de Kleine Zusters en Broeders van Jezus. Dat zijn gemeenschappen waar een kleine groep mensen in nederigheid en eenvoud samenleeft in problematische en arme wijken, dorpen of steden, zonder de mensen daar te willen bekeren of economische hulp te bieden, maar om hen eenvoudigweg te laten zien dat ze geliefd en gerespecteerd zijn. Dat ze mooie mensen zijn en door God worden liefgehad.

Zoals jullie weten, heb ik me in werkelijkheid me niet aangesloten bij de gemeenschap in Harlem maar bij de gemeenschap Eau Vive, gesticht door père Thomas. Mijn band met hem heeft ervoor gezorgd dat ik naar Trosly ben gekomen om daar samen te leven met Raphaël Simi en Philippe Seux, die ik uit een akelige instelling in de buurt van Parijs haalde. Die instelling was overbevolkt en er heerste veel geweld. Ik was me bewust geworden van het feit dat weinig mensen zo erg onderdrukt en geminacht worden als mensen met een handicap. Vaak werden ze opgesloten in hun huis of in een instelling. Door hen te verwelkomen, verwezenlijkte ik de droom die ik in 1950 had, om samen te leven met mensen die verstoten waren opdat hun waardigheid erkend zou worden.

Jarenlang had ik een verantwoordelijke rol binnen mijn gemeenschap, en ook binnen de Ark Internationaal en Geloof & Licht Internationaal. Vandaag heb ik geen enkele functie meer met een specifieke verantwoordelijkheid. Natuurlijk ben ik altijd verbonden gebleven met een foyer waar ik mijn maaltijden nam en heb ik altijd een vriend en broer willen zijn van ieder lid van mijn gemeenschap en de andere gemeenschappen. Voor mij is nu het samen eten en leven met zij die uitgestoten worden (wat Jezus een zaligspreking noemt, Lucas 14) de essentie van mijn leven geworden.

Ik ben er steeds meer van overtuigd dat Jezus de zwakste, meest krankzinnige en geminachte mensen heeft uitverkoren om de machtigen en de intellectuelen van hun stuk te brengen. Hun eenvoud, hun hart dat vaak duidelijker zichtbaar is dan hun intellectuele capaciteiten, hun grote dorst naar relatie: dit alles lijkt hen in het bijzonder open te stellen voor God, die liefde en relatie is. Die liefhebbende God is op zijn gemak bij hen.

Jesaja zegt (57,15) in naam van God: « Ik ben de Heilige die woont in den hoge, maar ook in het geslagen en diep vernederde gemoed ». Psalm 113 zegt: « Hij tilt de arme uit het stof, Hij trekt hem omhoog uit het vuil en geeft hem een troon bij mensen van aanzien, mensen van aanzien uit zijn volk.  » De sterken zijn vaak competitief en  verpletteren de zwaksten en schuiven hen aan de kant. God is bij de zwaksten. Het is voor mij een vreugde om daar bij hen te zijn, om het leven te vieren.

Mijn leven in de foyer is erg eenvoudig. Naast de maaltijden en het gebed, hou ik ervan de afwas te doen met iedereen. Het moet gezegd worden dat de afwas zo warm uit de machine komt dat hij zo goed als droog is. Mijn taak, die ik zittend uitvoer, is dus niet erg vermoeiend of veeleisend. Het is echter een moment van vreugde en gelach. Patrick is niet erg efficiënt, Eric ook niet, maar we amuseren ons goed samen.

Mijn leven hier in Trosly is, als ik geen retraite moet geven in La Ferme, eerder kalm. 's Ochtends ontmoet ik mensen, na de maaltijd ga ik rusten, in de namiddag bezoek ik mensen en vervolgens is er de eucharistieviering gevolgd door een maaltijd in Le Val Fleuri. Dan de afwas en tot slot het gezamenlijk gebed. Meestal zijn we met meer dan twintig voor de maaltijd. En natuurlijk heb ik ook stille momenten alleen met Jezus.

Ik geef toe dat ik me af en toe een beetje als een dinosaurus voel. De meeste assistenten en vaak ook de mensen met een verstandelijke beperking hebben een mobiele telefoon. Ik was enkel de vaste lijn gewend. Geleidelijk aan heb ik de draagbare telefoons leren begrijpen. In het begin vond ik de mensen in de straat een beetje raar, zoals ze de hele tijd tegen zichzelf aan het praten waren, tot ik uiteindelijk ontdekte dat ze via die kleine mobieltjes met hun vrienden aan het praten waren. Daarna leerde ik dat die kleine apparaatjes ook fototoestellen en televisies zijn, computers met Google en een agenda en ik was stomverbaasd. Hoe is zoiets mogelijk?

Het schijnt dat de Fransen gemiddeld drie uur en twintig minuten per dag televisie kijken. Er zijn natuurlijk veel interessante dingen op televisie, maar er is ook veel dat weinig met de realiteit te maken heeft, en veel geweld. Het gevaar bestaat dat televisie niet bijdraagt tot het rijpwordingsproces van de mens. Dat proces houdt niet in dat we de werkelijkheid alleen maar zouden 'ondergaan', maar dat we haar accepteren, verwelkomen en er vervolgens zonder agressiviteit of negativiteit op antwoorden. We moeten niet vluchten in een virtuele wereld, of ons verschuilen achter illusies of strenge ideologieën, maar de realiteit beantwoorden met wijsheid, de wijsheid van begrip, goedheid en waarheid. Authentiek zijn. Waarheid en wijsheid manifesteren zich echter niet alleen in een rationeel discours, maar ook door allerhande vormen van kunst en cultuur. Ja, ik voel me een beetje ouderwets in deze moderne wereld. Maar dat neemt niet weg dat ik nog even graag lach in de foyer, dat de verantwoordelijken zeer goed zijn voor mij en dat ik denk dat ik hen niet te zeer in de weg loop, of verveel als ik met bezoek aankom. Ik leef graag van gemeenschap en relatie, niet in de virtuele wereld, maar in de echte wereld! En ik ben zo blij met de verantwoordelijken van de Ark en Geloof en Licht over heel de wereld.

Johannes-Paulus II zegt het volgende over zijn visie op de Kerk (in de plaats van Kerk zet ik het woordje Ark). « Ze is het huis en de school van verbondenheid, dat is de grote uitdaging die ons wacht in het millennium dat voor ons ligt, als we trouw willen zijn aan Gods plan en willen beantwoorden aan de eisen en diepgewortelde verwachtingen van de wereld… Een spiritualiteit van verbondenheid bestaat erin aandacht te hebben voor onze broeder en zijn vreugde en lijden te delen, om zijn verlangens te ontdekken en aan zijn noden te beantwoorden, om hem een vriendschap te schenken die oprecht en diepgaand is. Een spiritualiteit van verbondenheid bestaat ook en vooral in de capaciteit om te zien wat er goed is in de ander en deze eigenschap te verwelkomen en waarderen als een geschenk van God, een geschenk voor onszelf. Het is ten slotte leren onze broeder een plaats te geven door elkaars lasten te dragen. »

Ja, in deze laatste etappe van mijn leven, zou ik die verbondenheid willen 'beleven' en helpen om haar uit te dragen in mijn gemeenschap. Toen ik Patrick Matthias (die psychiater geweest is in Trosly Breuil) vroeg wat menselijke rijpheid was, antwoordde hij hem: « tederheid. » Zijn de Arkgemeenschap en Geloof en Licht niet geroepen om plaatsen van tederheid en verbondenheid te zijn, en zo een bescheiden teken in deze wereld te vormen?

Dàt is voor mij het Evangelie. Vóór zijn publieke leven heeft Jezus ongeveer dertig jaar lang in Nazareth een verborgen leven geleid, terwijl hij met Jozef werkte, bij hem en Maria woonde en aanwezig was bij de mensen en vooral de armen van zijn dorp. Jezus voelde zich aangetrokken tot de levens van de familie van Maria, Martha en Lazarus van Bethanië (Joh. 11), die juist gericht waren op de verbondenheid met Lazarus die zwak was. Charles de Foucauld verlangde naar een eenvoudig leven met eenvoudige mensen, die moslim waren, niet om hen te veranderen of te bekeren, maar om hen te tonen dat ze kostbaar waren en bemind door God. Charles de Foucauld vond in die armste mensen een verborgen aanwezigheid van God.

Mahatma Gandhi en Martin Luther King hebben veel steun gevonden bij de Indische en zwarte bevolking toen ze ijverden voor eenheid tussen de mannen en vrouwen in India en de Verenigde Staten, opdat iedereen erkend zou worden in zijn of haar eigen waardigheid. In een maatschappij waar de zwakken aan de kant worden geschoven omdat ze ongemak veroorzaken (ondanks de reële vooruitgang om hen opvang te bieden) en waar de zwaksten vaak het slachtoffer zijn van abortus , voel ik me niet geroepen om grootschalige manifestaties te houden in de straten van Parijs om hun waardigheid uit te schreeuwen. Ik wil eenvoudigweg leven met hen en zo zelf een teken zijn, tonen dat zij schitterende mensen zijn die onze maatschappij veel te bieden hebben, als we maar met hen in relatie willen treden. Door ons leven in de Ark en binnen Geloof en Licht, en door de vreugde die uit onze gemeenschappen straalt, kunnen we over ons lijden en onze moeilijkheden heen een alternatieve levenswijze aanbieden. Een levenswijze waarin feestvieren, vreugde in het werk en bij de maaltijden, gezamenlijk gebed, verbondenheid en onderlinge tederheid veel kunnen bijdragen tot een veranderding van de manier waarop mensen naar de meest kwetsbaren onder de mensen kijken, en tot een nieuwe manier van leven.

Het is Pasen 2011! Een belangrijke verjaardag voor Geloof en Licht. Het is 40 jaar geleden dat die grote bedevaart in 1971 werd gehouden waarbij 12000 pelgrims naar Lourdes kwamen om er te bidden en vieren in de hoop dat de kijk op de allerzwaksten zou veranderen. En vandaag zijn er 1690 kleine gemeenschappen van Geloof en Licht in 80 landen. Marie-Hélène Mathieu is bezig met het afronden van een schitterend boek over de geschiedenis van Geloof en Licht en over de wijze waarop Geloof en Licht (net zoals de Arkgemeenschap) vanaf het begin door de liefhebbende hand geleid werd van een God die de armen nabij is. Dank aan alle gemeenschappen van Geloof en Licht die me kaartjes gestuurd hebben opdat we deze mooie verjaardag samen zouden vieren.

Zalig feest van een vernieuwd leven!

Jean